Thursday, 30 July 2020

లావుగల వాని కంటెను

లావు గల వాని కంటెను
భావింపఁగ నీతిపరుఁడు బలవంతుండౌ
గ్రావంబంత గజంబును
మావటివాఁడెక్కినట్లు మహిలో సుమతీ!

వఱదైన చేను దున్నకు
కఱవైనను బంధుజనుల కడ కేఁగకుమీ
పరులకు మర్మము సెప్పకు
పిఱికికి దళవాయి తనముఁ బెట్టకుసుమతీ!

వరిపంట లేని యూరును
దొరయుండని యూరు తోడు దొరకని తెరువున్
ధరను బతిలేని గృహమును
అరయంగా రుద్రభూమి యనఁదగు సుమతీ!

Wednesday, 29 July 2020

మది నొకని వలచి యుండగ

మది నొకని వలచి యుండగ
మదిచెడి యొక కృూరవిటుడు మానక తిరుగన్
బొది జిలుక పిల్లి పట్టిన
జడువునె యా పంజరమున జగతిని సుమతీ!

రా పొమ్మని పిలువని యా
భూపాలుని ఁ గొల్వ భుక్తి ముక్తులు గలవే
దీపంబు లేని యింటను
చేపుణి కీళ్ళాడినట్లు సిద్ధము సుమతీ!

రూపించి పలికి బొంకకు
ప్రాపగు చుట్టంబు నెగ్గు పలుకకు మదిలోఁ
గోపించు రాజుఁ గొల్వకు
పాపపు దేశంబు సొరకు పదిలము సుమతీ!

Monday, 27 July 2020

మంత్రిగల వాని రాజ్యము

మంత్రిగల వాని రాజ్యము
తంత్రము సెడకుండ నిలచుఁ దఱచుగ ధరలో
మంత్రి విహీనుని రాజ్యము
జంత్రపుఁ గీలూడినట్లు జరుగదు సుమతీ!

మాటకుఁ బ్రాణము సత్యము
కోటకు బ్రాణంబు సుభట కోటి ధరిత్రిన్
బోటికిఁ బ్రాణము మానము
చీటికిఁ బ్రాణంబు వ్రాలు సిద్థము సుమతీ!

మానఘనుఁ దాతృధృతిఁ జెడి
హీనుండగు వాని నాశ్రయించుట యెల్లన్
మానెడు జలముల లోపల
నేనుఁగు మెయి దాఁచినట్లు లెఱుగుము సుమతీ!

Sunday, 26 July 2020

బంగారు కుదువఁ బెట్టకు

బంగారు కుదువఁ బెట్టకు
సంగరమునఁ బాఱిపోకు సరసుఁడవగుచో
నంగడి వెచ్చము లాడకు
వెంగలితోఁ జెలిమి వలదు వినరా సుమతీ!

బలవంతుఁడ నాకేమని 
పలువురితో నిగ్రహించి పలుకుట మేలా
బలవంతమైన సర్పము
చలిచీమల చేతఁ జిక్కి చావదె సుమతీ!

మండలపతి సముఖంబున
మెండైన ప్రధాని లేక మెలఁగుట యెల్లన్
గొండంత మదపుటేనుఁగు
తొండను లేకుండినట్లు దోఁచుర సుమతీ!

Saturday, 25 July 2020

పులిపాలు దెచ్చి యిచ్చిన

పులిపాలు దెచ్చి యిచ్చిన
నలవడఁగ గుండె గోసి యఱచె నిడినం
దలపొడుగు ధనముఁ బోసిన
వెలయాలికిఁ గూర్మిలేదు వినరా సుమతీ!

పెట్టిన దినముల లోపల
నట్టడవులకైన వచ్చు నానార్థములున్
బెట్టని దినములఁ గనకఁపు
గట్టెక్కిన నేమిలేదు గదరా సుమతీ!

పొరుగునఁ బగవాడుండిన
నిర వొందఁగ వ్రాఁతగాఁడె ఏలికయైనన్
ధరఁ గాఁపు కొండెమాడినఁ
గరణాలకు బ్రతుకులేదు గదరా సుమతీ!

Friday, 24 July 2020

పిలువని పనులకుఁ బోవుట

పిలువని పనులకుఁ బోవుట
కలయని సతి రతియుఁ రాజు గానని కొలువున్
బిలువని పేరంటంబును
వలవని చెలిమియును జేయ వలదుర సుమతీ!

పురికిని బ్రాణము కోమటి
వరికిని బ్రాణంబు నీరు వసుమతి లోనన్
గరికిని బ్రాణము తొండను
సిరికిని బ్రాణంబు మగువ సిద్ధము సుమతీ!

పుత్రోత్సాహము తండ్రికి
పుత్రుడు జన్మించినపుడె పుట్టదు,జనులా
పుత్రుని గనుకొని పొగడగ
పుత్రోత్సాహంబు నాడు పొందుర సుమతీ!

Wednesday, 22 July 2020

పాటెఱుగని పతి కొలువును

పాటెరుగని పతి కొలువును
గూటంబున కెఱుకపడని కోమలి రతియుం
బేఁటెత్త జేయు చెలిమియు
నేటికి నెదు రీఁదినట్టు లెన్నగ సుమతీ!

పాలను గలసిన జలమును
బాల విధంబుననె యుండుఁ బరికింపగాఁ
బాల చవిఁ జెఱచుఁ గావున
బాలసుఁడగువాని  పొందు వలదుర సుమతీ!

పాలసున కైన యాపద
జాలింబడి తీర్పఁదగదు సర్వజ్ఞునకున్
దే లగ్నిఁ బడగఁ బట్టిన
 మేలెఱుఁగునె మీటుఁగాక మేదిని సుమతీ!