నమ్మకు సుంకరి జూదరి

నమ్మకు సుంకరి జూదరి
నమ్మకు నగసాలెవాని నటు వెలయాలిన్
నమ్మకు అంగడి వానిని
నమ్మకుమీ వామహస్తు నవనిని సుమతీ!

నయమున బ్రాలుం ద్రావరు
భయమునను విషమ్మునైన భక్షింతురుగా
నయ మెంతదోసకారియొ
భయమే చూపంగవలయు బాగుగ సుమతీ!

నరపతులు మేరఁ దప్పిన
దిరి మొప్పగ విధవ యింటఁ దీర్పరి యైనన్
గరణము వైదికుఁడయినను
మరణాంతక మౌనుగాని మానదు సుమతీ!

ధనపతి సఖుఁడై యుండియు

ధనపతి సఖుఁడై యుండియు
నెనయంగా శివుఁడు బిక్ష మెత్తఁగవలసెన్
దనవారి కెంత కలిఁగిన
దనభాగ్యమె తనఁకుగాక తథ్యము సుమతీ!

ధీరులకుఁ జేయు మేలది
సారంబగు నారికేళ సలిలము భంగిన్
గారవమును మఱిమీదట
భూరి సుఖావహము నగును భువిలోసుమతీ!

నడవకుమీ తెరువొక్కటఁ
గుడులకుమీ శత్రునింటఁ గూరిమితోడన్
ముడువకుమీ పరధనముల
నుడువకుమీ యొరుల మనసు నొవ్వగ సుమతీ!

తల మాసిన నొలు మాసిన

తల మాసిన నొలు మాసిన
పలువల మాసినను ప్రాణ వల్లభునై నం
గులకాంత లైన రోఁతురు
తిలకింపఁగ భూమిలోన దిరముగ సుమతీ!

తాను భుజింపని యర్థము
మానవపతిఁ జేరుఁ గొంత మఱి భూగతమౌఁ
గానల నీఁగలు గూర్చిన
దేనియ యొరుఁ జేరునట్లు తిరముగ సుమతీ!

దగ్గర కొండెము సెప్పెడు
ప్రెగ్గడపలుకులకు రాజు ప్రియుఁడై మఱి తా
నెగ్గుఁ బ్రజ కాచరించుట
బొగ్గులకై కల్పతరువుఁ బొడచుట సుమతీ!

తములము వేయని నోరును

తములము వేయని నోరును
విమతులతోఁ జెలిమి సేసి వెత బడు తెలివిన్
గమలములు లేని కొలఁకును
హిమదాముఁడు లేని రాత్రి హీనము సుమతీ!

తలనుండు విషము ఫణికిని
వెలయంగాఁ దోకనుండు వృశ్చికమునకున్
దలతోఁక యనక యుండును
ఖలునకు నిలువల్లె విషము గదరా సుమతీ!

తల పొడవు  ధనముఁ బోసిన
వెలయాలికి నిజము లేదు వివరింపంగాఁ
దల దడవి బాస జేఁసిన
వేలయాలిని నమ్మరాదు వినరా సుమతీ!

తనకోపమె తన శత్రువు

తనకోపమె తన శత్రువు
తన శాంతమె తనకు రక్ష దయ చుట్టంబౌఁ
తన సంతోషమె స్వర్గము
తన దుఃఖమె నరకమండ్రు తథ్యము సుమతీ!

తనయూరి తపసి తనమును
దనపుత్రుని విద్యపెంపుఁ దనసతి రూపున్
దన పెరటి చెట్టుమందును
మనసున వర్ణింప రెట్టి మనుజులు సుమతీ!

తనవారు లేని చోటను
జన వించుక లేనిచోట జగడము చోటన్
అనుమానమైన చోటను
మనుజునకును నిలవఁ దగదు మహిలో సుమతీ!

సుమతీ శతకము..చుట్టములు గానివారలు

చుట్టములు గానివారలు
చుట్టములము నీకటంచు సొంపుదలిర్పన్
నెట్టుకొని యాశ్రయింతురు
గట్టిగఁ ద్రవ్యంబు గలుగఁ గదరా సుమతీ!

చేతులకుఁ దొడవు దానము
భూతలనాథులకుఁ దొడవు బొంకమి ధరలో
నీతియతో దెవ్వారికి
నాతికి మానంబు తొడవు నయముగ సుమతీ!

తడ వోర్వక యొడలోర్వక
కడువేగం బడచిపడినఁ గార్యంబగునే
తడవోర్చినఁ నొడలోర్చినఁ
జెడిపోయిన కార్యమెల్ల జేకుఱు సుమతీ!

గడనగల మగనిఁ జూచిన

గడనగల మగనిఁ జూచిన
నడుగడుగున మడుఁగు లిడుచు రతివలు తమలో
గడ నుడుగు మగనిఁ జూచిన
నడుపీనుఁగు వచ్చె నగుదురు సుమతీ!

చింతింపకు కడచినపని
కింతులు వలతురని నమ్మ కెంతయు మదిలో
నంతఃపుర కాంతలతో
మంతనములు మాను మిదియె మతముర సుమతీ!

చీమలు పెట్టిన పుట్టలు
పాముల కిరవైన యట్లు పామరుఁడు దగన్
హేమంబుఁ గూడఁబెట్టిన
భూమీశుల పాలఁ జేరు భువిలో సుమతీ!